Kaşıntı Neden Olur? | Nedenler ve Tedavi

Kaşıntı Nedir? Neden Kaşınırız?

Kaşıntı (pruritus) tek başına bir hastalık değil, birçok farklı nedenle gelişebilen bir belirtidir. Değerlendirmede ilk önemli soru, kaşıntı başladığında deride primer bir döküntü olup olmadığıdır. Egzama, ürtiker, uyuz, mantar ve başka dermatozlar primer lezyonlarla kaşınabilir; başlangıçta normal görünen deride gelişen yaygın veya kronik kaşıntıda ise deri kuruluğu, ilaçlar, böbrek veya kolestatik karaciğer hastalıkları, tiroid bozuklukları, demir eksikliği, diyabet, gebelik, nöropatik veya psikojenik nedenler ve daha nadiren hematolojik/sistemik hastalıklar öyküye göre değerlendirilir. Kaşıntı uyku ve yaşam kalitesini belirgin etkileyebilir.

Kaşıntıyı Artırabilen veya Değerlendirmeyi Etkileyen Durumlar

• Deri kuruluğu olanlar

• Yaşlılar

• Hamileler

• Diyabet hastaları

• Atopik dermatit, mevsimsel alerji, saman nezlesi veya astımı olanlar

• Böbrek, karaciğer, tiroid veya hematolojik bazı sistemik hastalıkları olanlar ve kaşıntı yapabilen ilaç kullananlar

Kaşıntı Nasıl Önlenebilir?

Kaşıntının önlenmesinde cilt bakımına özen göstermek önemlidir:

• Nemlendirici kullanın

• Düzenli güneş koruyucu uygulayın

• Ilık suyla duş alın, sıcak suyu sınırlayın

• Pamuklu giysiler tercih edin

• Cildi tahriş etmeyecek sabun ve deterjan kullanın

• Evde sıcaklığı orta seviyede tutun, nem cihazı kullanın

• Kaşımak yerine cilde doğrudan buz temas ettirmeden serin kompres uygulanabilir

Kaşıntının Nedeni Nasıl Araştırılır?

Önce tüm deri ve saçlı deri muayene edilerek kuruluk, egzama, uyuz, ürtiker, mantar, ilaç döküntüsü veya başka primer dermatozlar araştırılır. Uzun süren yaygın kaşıntıda ve başlangıçta primer döküntü yoksa öyküye göre tam kan sayımı, ferritin/demir durumu, böbrek ve karaciğer testleri, tiroid fonksiyonları ve glukoz gibi temel incelemeler düşünülebilir. Daha ileri test veya görüntüleme rutin değil, klinik bulgu ve ilk değerlendirme sonucuna göre seçilir.

Kaşıntı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, kaşıntının nedenine göre değişir:

• Dermatolojik veya başka bir hastalığa bağlı ise öncelikle o hastalık tedavi edilir

• Cilt kuruluğu varsa nemlendirici kremler ve losyonlar kullanılır

• Güneş ışını tedavisi (fototerapi) bazı hastalarda faydalı olabilir

• Yeni başlayan veya dozu değişen bir ilaçla zaman ilişkisi varsa reçeteli ilaç kendi kendine kesilmemeli; olası ilişkiyi değerlendiren hekimle alternatif veya doz değişikliği görüşülmelidir

• Stres, anksiyete ve uyku bozukluğu kaşıntıyı artırabilir; psikolojik etkenler değerlendirilirken dermatolojik, sistemik ve nöropatik nedenler gözden kaçırılmamalıdır. Gerektiğinde ruh sağlığı desteği multidisipliner planın bir parçası olabilir

• Belirli yiyeceklerin kaşıntıyı artırdığı açıkça fark ediliyorsa kişisel tetikleyiciler değerlendirilmelidir; herkese rutin olarak geniş bir besin kısıtlaması önerilmez

Uzm. Dr. Orhan Demirer, Alsancak, İzmir dermatoloji muayenehanesinde kaşıntı ve dermatit tedavisi yapmaktadır.

Kaşıntı Hakkında SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

Kaşıntı herkeste görülür mü?

Evet, ancak deri kuruluğu, yaşlılık, hamilelik veya bazı hastalıklar kaşıntı riskini artırır.

Kaşıntıyı azaltmaya yardımcı neler yapılabilir?

Nemlendirici kullanmak, sıcak suyu sınırlamak ve cildi tahriş etmeyen ürünleri tercih etmek özellikle kuruluğa bağlı kaşıntıda yardımcı olabilir. Ancak kalıcı veya yaygın kaşıntıda yaklaşım altta yatan nedene göre değişir.

Kaşıntı tedavisi ne kadar sürer?

Tedavi süresi kaşıntının nedenine bağlıdır; bazı durumlarda birkaç hafta, bazı durumlarda neden tedavi edilene kadar devam edebilir.

İlaçlar kaşıntıyı artırır mı?

Evet, bazı ilaçlar kaşıntıya neden olabilir; bu durumda doktor kontrolünde ilaç değişikliği yapılır.

Stres kaşıntıyı etkiler mi?

Evet, stres kaşıntıyı artırabilir; gerekirse psikiyatri desteği önerilir.

Ana sayfaya dönmek için tıklayabilirsiniz.