Deri Kanseri | BCC, SCC ve Melanom Belirtileri

Deri Kanserini Nasıl Tanırız?

Deri kanserleri farklı hücrelerden köken alan ve biyolojik davranışları birbirinden farklı hastalıklardır. En sık karşılaşılan başlıklar bazal hücreli karsinom (BCC), kutanöz skuamöz hücreli karsinom (SCC) ve melanomdur. Yeni, değişen, kanayan veya iyileşmeyen bir lezyon yalnız görünümle kesin olarak sınıflandırılamaz; şüpheli alanlarda klinik/dermoskopik değerlendirme ve gerektiğinde biyopsi tanının temelini oluşturur.

Bazal Hücreli Karsinom (BCC) Nedir?

Bazal hücreli karsinom, deri kanserleri arasında en sık görülen türdür. Genellikle yavaş büyür ve nadiren metastaz yapar; ancak tedavi edilmediğinde çevre dokulara zarar verebilir. Güneş ışığına maruz kalan yüz, boyun ve ellerde sık görülür.

Belirtileri:

• Deride kabuklu veya yara benzeri lezyonlar
• Kanayan ya da iyileşmeyen küçük nodüller
• Parlak, inci görünümlü veya mavi-beyaz lekeler

BCC çoğu hastada erken tanı ve uygun tedaviyle yüksek oranda kontrol edilebilir. Tedavi seçimi tümörün boyutu, sınırları, histolojik alt tipi, yerleşimi, nüks öyküsü ve hastaya ait risklere göre yapılır; cerrahi eksizyon veya Mohs cerrahisi gibi yöntemler sık kullanılır, yüzeysel ve düşük riskli seçilmiş olgularda başka seçenekler değerlendirilebilir.

Skuamöz Hücreli Karsinom (SCC) Nedir?

SCC, cildin üst tabakasındaki hücrelerden kaynaklanır ve bazal hücreli karsinoma göre daha hızlı ilerleyebilir. Bazı vakalarda lenf bezlerine ve uzak organlara yayılma riski vardır.

Belirtileri:

• Deride sert, kabarık nodüller
• Üzerinde kabuk veya açık yara oluşumu
• Uzun süre iyileşmeyen cilt lezyonları

Kutanöz SCC’nin seyri tümörün kalınlığı, çapı, yerleşimi, histolojik özellikleri, sinir tutulumu ve bağışıklık durumu gibi risk faktörlerine göre değişir. Erken ve düşük riskli olgularda sonuçlar genellikle iyidir; yüksek riskli tümörlerde daha geniş cerrahi değerlendirme, Mohs cerrahisi ve gerektiğinde evreleme/takip planı gerekebilir.

Malign Melanom Nedir?

Melanom, melanositlerden gelişen ve diğer sık deri kanserlerine göre metastaz potansiyeli daha yüksek olabilen malign bir tümördür. Bazı melanomlar mevcut bir ben üzerinde, önemli bir bölümü ise daha önce normal görünen deride gelişebilir. Prognoz özellikle tanı anındaki evre ve tümör özellikleriyle ilişkilidir; bu nedenle yeni veya değişen şüpheli lezyonların erken değerlendirilmesi önemlidir.

Malign Melanom Belirtileri (ABCDE Kuralı)

• A – Asimetri: Lezyonun iki yarısı birbirine benzemez
• B – Sınır: Kenarlar düzensiz veya girintili çıkıntılıdır
• C – Renk: Birden fazla renk tonu görülebilir
• D – Çap: Melanomlar sıklıkla büyüyebilir; 6 mm eşiği yardımcı bir ipucudur ancak daha küçük melanomlar da görülebilir
• E – Evrim: Zamanla şekil, renk veya boyut değişikliği

Deri Kanserlerinin Risk Faktörleri

• Uzun süreli ve korunmasız güneş maruziyeti
• Açık ten, açık renk göz ve saç yapısı
• Ailede deri kanseri öyküsü
• Bağışıklık sistemi zayıflığı
• Daha önce ciltte kanser veya öncü lezyon bulunması

Deri Kanseri Tedavisi

Deri kanseri tedavisi tek bir yönteme indirgenemez. Önce biyopsiyle tümör tipi ve histolojik risk özellikleri belirlenir; tedavi tümörün tipi, evresi, yerleşimi ve hastaya ait risklere göre planlanır:

• Cerrahi: BCC ve kutanöz SCC’nin çoğunda temel yaklaşımdır; eksizyon veya seçilmiş yüksek riskli/özel yerleşimli olgularda Mohs cerrahisi düşünülebilir. Lokalize melanomda da uygun cerrahi sınırlarla eksizyon temel tedavidir.
• Seçilmiş yüzeysel/düşük riskli BCC seçenekleri: Histoloji ve yerleşim uygun olduğunda topikal tedavi, küretaj-elektrodesikasyon veya fotodinamik tedavi gibi cerrahi dışı yöntemler değerlendirilebilir; bunlar her BCC veya SCC için eşdeğer değildir.
• Kutanöz SCC: İnvaziv SCC’de cerrahi temel tedavidir. Yüksek riskli tümörlerde Mohs cerrahisi, görüntüleme/evreleme, lenf nodu değerlendirmesi veya radyoterapi gibi ek yaklaşımlar gerekebilir.
• Melanomda ileri tedaviler: Sentinel lenf nodu biyopsisi, immünoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve diğer sistemik seçenekler tümör evresi ve moleküler özelliklere göre dermatoloji, cerrahi ve medikal onkoloji ekipleriyle planlanabilir.

Önemli: Biyopsiyle tanı konmadan şüpheli pigmente lezyonu lazer, koter veya kriyoterapiyle yok etmek histopatolojik tanı olanağını ortadan kaldırabilir. Şüpheli lezyonda önce tanı planlanmalıdır.

Deri Kanserinde Ne Zaman Dermatoloji Değerlendirmesi Gerekir?

Yeni ortaya çıkan, hızla büyüyen, kanayan, kabuklanan, iyileşmeyen veya mevcut benlerden belirgin biçimde farklı görünen bir lezyon dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Dermoskopi yardımcı olabilir; şüpheli lezyonda kesin tanı gerektiğinde biyopsi veya cerrahi eksizyon ve histopatolojik inceleme temel yaklaşımdır.

Deri Kanseri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Deri kanseri bulaşıcı mıdır?

Hayır, deri kanseri bulaşıcı değildir.

Tüm cilt lekeleri kanser midir?

Hayır. Ancak şekil, renk veya boyut değişikliği gösteren lekeler dermatolog tarafından değerlendirilmelidir.

Erken teşhis neden önemlidir?

Özellikle malign melanomda erken teşhis hayat kurtarıcıdır ve tedavi başarısını belirgin şekilde artırır.

Hangi doktora başvurulmalıdır?

Deri kanserleri dermatoloji uzmanı (dermatolog) tarafından değerlendirilmelidir.

Güneşten korunmak yeterli midir?

Güneşten korunma deri kanseri riskini azaltmaya yardımcı olur ancak riski sıfırlamaz. Profesyonel cilt kontrolünün sıklığı; kişisel veya ailede deri kanseri öyküsü, çok sayıda/atipik ben, bağışıklık baskılanması ve önceki lezyonlar gibi risklere göre bireyselleştirilir.

Sonuç

BCC, kutanöz SCC ve melanomun biyolojik davranışı ve tedavisi aynı değildir. Yeni, değişen, kanayan veya iyileşmeyen bir lezyonda klinik değerlendirme ve gerektiğinde biyopsi geciktirilmemelidir; tedavi histolojik tanı ve risk özelliklerine göre planlanır.

Melanomun uyarıcı bulguları için melanom rehberini, benlerin takibi için doğumsal ben rehberini ve benign lezyonlarda yöntem seçimi için ben aldırma rehberini inceleyebilirsiniz. Uzm. Dr. Orhan Demirer’in kişisel değerlendirme yaklaşımı ve güncel klinik iletişimi için resmî hekim sitesi orhandemirer.com kullanılmalıdır.